Ngắm đào, mai xứ lạ nhớ quê nhà

84

Ngày càng có nhiều người Việt Nam sinh sống làm ăn ở nước ngoài. Đó là một bộ phận không thể tách rời của cộng đồng dân tộc. Bằng nhiều cách thức khác nhau, họ đã và đang tích cực đóng góp trí tuệ và công sức cho sự phát triển của đất nước, đồng thời góp phần đưa văn hóa Việt Nam lan xa.

Luôn nỗ lực mỗi ngày để khích lệ, động viên con tìm hiểu về nền văn hóa truyền thống, lịch sử cha ông dựng nước và giữ nước… là cách mà nhà văn Hiệu Constant (hiện đang sinh sống tại Paris) mong muốn chia sẻ và nuôi dưỡng tình yêu Việt Nam với các con của mình. Dù ông xã là người Pháp, không thạo tiếng Việt, chỉ biết nói “xin chào”, “cảm ơn” và tên một số món ăn Việt thì chị vẫn cố gắng duy trì “không khí Việt Nam” trong ngôi nhà mình. Chị nấu cơm hằng ngày theo kiểu Việt Nam và chỉ nói tiếng Việt với các con. Nhờ sự kiên trì ấy, hai con của nhà văn Lê Thị Hiệu rất giỏi tiếng Việt. Không chỉ dạy con ngôn ngữ của ông bà tổ tiên, chị còn gợi mở, giúp các con khám phá cái hay cái đẹp trong những làn điệu dân ca, những câu chuyện cổ tích, giai thoại thấm đẫm tình người… của dân tộc Việt Nam, từ đó giúp các con hiểu hơn về tinh thần tương thân tương ái, đoàn kết của người Việt. Chính cách dậy đó nên các con của chị đều yêu quý và trân trọng văn hóa dân tộc Việt Nam.

Cách đây ít lâu, khi thấy các con đã chín chắn trong nhận thức và những hiểu biết về “quê ngoại” cũng tương đối phong phú, chị quyết định đưa các con về nước để “trải nghiệm”. Ba mẹ con chị đã có chuyến đi xuyên Việt từ Lào Cai đến tận mũi Cà Mau. Chuyến đi dù có lúc còn gặp khó khăn trong việc di chuyển, điều kiện sinh hoạt, nhưng khi được đến các vùng miền, tận mắt chứng kiến những danh lam thắng cảnh của đất nước, sự hồn hậu hiếu khách của những người dân lam lũ… đã giúp các con chị có những kỷ niệm khó quên và càng yêu hơn đất nước Việt Nam. Nhà văn Hiệu Constant kể, khi về Pháp, con trai chị đã ôm hôn mẹ rất chặt và nói “Con cảm ơn mẹ!” Nghe con nói, chị mừng rơi nước mắt. Những nỗ lực của chị vậy là đã được các con đón nhận và giúp các con trưởng thành hơn trong nhận thức.

Làm “nàng dâu Việt” trên nước Pháp, nhà văn Lê Thị Hiếu luôn tranh thủ những dịp đặc biệt như ngày Tết cổ truyền Việt Nam để trổ tài nấu các món ăn truyền thống của dân tộc. Việc mua lá dong, mộc nhĩ, nấm hương, măng, miến… không quá khó tại Paris nên các món ăn Việt trên đất Pháp vẫn đậm đà hương vị quê nhà. Chị tâm sự: “Vốn quen với các ngày lễ Pháp, chỉ có một số món nhất định, nhưng khi đến lễ Tết Việt thì chao ôi bao nhiêu là món. Các cháu rất ngạc nhiên, cũng như những người bạn Pháp của tôi. Tôi nhớ được món nào mà ngày xưa mẹ tôi vẫn làm là tôi thực hiện ngay. Bắt đầu là món bánh chưng, đồ xôi, nem, măng ninh, miến xào, giò chả… Đã có lần các cháu đếm được hơn hai chục món. Những ngày giáp Tết ấy, tôi chú tâm vào từng món, sao cho thật giống như ngày xưa mà mẹ đã từng làm cho tôi ăn, bởi tôi muốn các con mình ít nhiều cũng cảm nhận được chút hương vị đặc biệt của ngày Tết cổ truyền. Các con lớn dần và bắt đầu giúp mẹ, tôi thật vui những lúc ấy, tôi thấy mình như được sống lại cảnh tíu tít ở quê nhà. Đôi lần, giáp Tết, tôi cố giả đò chẳng làm gì để xem các cháu có nhớ không? Hóa ra chẳng đứa nào quên cả, thấy các cháu giục mẹ làm Tết, tôi vui lắm. Bố thấy mấy mẹ con tíu tít, cũng sốt sắng đi chợ… và không mấy than phiền nữa khi phải ăn liền mấy bữa cũng một thứ”. Bên mâm cỗ tất niên, những câu chuyện về Việt Nam càng trở nên sôi nổi. Việt Nam tuy xa nhưng vẫn thật gần trong tâm hồn những người con luôn hướng về quê nhà.

Làm ăn, sinh sống ở CHLB Đức đến nay thấm thoát đã 30 năm, tóc đã ngả sang mầu bạc nhưng “chất Hà Nội” vẫn đậm nét trong phong cách của nhà thơ Trương Anh Tú. Đặc biệt trang facbook của anh chưa khi nào vắng những tâm tư hướng về quê cha đất mẹ và đây cũng là địa chỉ để anh có thể trò chuyện thường xuyên với các bạn bè Việt Nam cho vơi bớt nỗi nhớ nhà. Giờ đây, khi cô con gái của anh đã cứng cáp, những chuyến trở về thăm nhà của gia đình anh đều đặn hơn. Cuối năm 2016 vừa qua, dù về thăm nhà chưa đầy ba tuần, nhưng anh đã cố dành thật nhiều thời gian để một mình dạo bước qua từng con phố nhỏ của Hà Nội, hồi tưởng kí ức một thời đã xa nhưng chưa khi nào mờ phai trong tâm tưởng. Cô con gái của hai vợ chồng anh sinh ra và lớn lên ở Đức, tưởng chừng thấm đẫm văn hóa phương Tây, khó thích nghi, hòa nhập với môi trường, văn hóa Việt Nam, nhưng như một bản năng xứ sở thúc giục, từ lúc nhỏ, cô bé luôn muốn tìm hiểu về Việt Nam. Mỗi khi có điều kiện, con gái anh luôn muốn giới thiệu về đất nước Việt Nam tới nhiều bạn bè mình, bằng niềm tự hào của người con đất Việt. Điều đó khiến nhà thơ Trương Anh Tú rất đỗi tự hào. Anh mong muốn trong tương lai, con gái mình sẽ góp phần nhỏ bé để nối nhịp cầu văn hóa Việt Nam – CHLB Đức

Sống ở xứ người, những ngày Tết luôn là khoảng thời gian mang đến nhiều cảm xúc nhất cho gia đình nhà thơ Trương Anh Tú. Anh kể, ngày bé khi nghe bố mẹ kể về Tết Việt, con gái của anh chị đã reo lên: “Thế thì mình có hai Tết liền!”. Năm nào gia đình anh cũng đón Giáng sinh và Tết Dương lịch cùng với người bản xứ, rồi lại “riêng mình” bồi hồi, thấp thỏm với Tết Nguyên đán! Thực ra với gia đình nhà thơ Trương Anh Tú, không cần phải đến Tết mới nhớ Tết, mới náo nức chuẩn bị đón Tết! Chỉ cần bất chợt, khi gặp những bông tuyết đầu mùa, hình ảnh quê hương cùng những tháng ngày tuổi thơ – như một cuốn phim quay chậm – đã kịp giăng mắc trước mắt những người xa xứ! Anh tâm sự: những bông tuyết đầu mùa – giống như một cái vỗ vai, như một tiếng thì thầm gợi nhớ về những con đường, dòng sông, khu vườn nơi quê nhà, với những kí ức thật khó quên. Và khi mùa Giáng sinh ở thành phố Frankfurt – nơi anh đang sinh sống – hiện hữu tưng bừng với đèn hoa, với cây thông Noel thì những ký ức về Tết nơi quê nhà trong anh lại càng có cơ hội được vẫy vùng! Có lần đứng ngắm chợ Giáng sinh ở “xứ người”, trong lòng anh bỗng dậy lên cảm giác như thấy mình đang nợ một buổi đi chợ Tết cùng mẹ, đỡ trên tay mẹ vài cân gạo nếp, một gói đỗ xanh, một gói miến, những bó rau thơm… thấy mình nợ bố một buổi dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị quét vôi đón năm mới. Anh luôn ước những ngày Tết ta đúng vào thứ bẩy và chủ nhật vì như vậy cộng đồng người Việt ở thành phố Frankfurt có thể tụ để cùng nấu nướng, cùng đón Tết. Trong khói hương, trong hương vị các món ăn dân tộc, đôi khi may mắn có cả bánh chưng (mà nhiều khi không có lá dong phải gói bằng lá chuối, bằng giấy bạc) những người Việt xa quê ngồi bên nhau, sẽ cảm thấy vơi đi phần nào những trống vắng trong những ngày đón Tết xa nhà. Không thể thiếu ở bữa tiệc Tất niên ấy là những cuộc điện thoại gọi về Việt Nam để chúc Tết người thân, họ hàng và cho cả những bè bạn cũng đang cùng cảnh “đất khách quê người”, cùng chung nỗi nhớ quê nhà. Những lời chúc vang lên trong không khí linh thiêng, xúc động, đôi khi nghẹn ngào không nói thành lời!

Nhà thơ Trương Anh Tú kể: Có lần Tết Nguyên đán không trùng vào ngày nghỉ và vì yêu cầu của công việc nên anh đã đón Tết tại nơi làm việc. Bước ra đường chỉ một màu tuyết trắng mênh mông. Vừa chạy xe đến nơi làm việc mà anh cứ ngỡ mình đang chạy đi đâu đó rất xa! Quãng đường trở nên trống trải và buồn hơn. Kỷ niệm đáng nhớ nhất về Tết với anh đó là khi đang gọi điện về nhà chúc Tết thì đúng lúc trên Đài truyền hình Việt Nam đang đọc một bài thơ của anh viết về nỗi nhớ, về quê hương! Vô tình mà như hẹn trước! Người em trai đã kịp cho anh nghe những câu thơ qua điện thoại: “Đâu nào giọt nắng – Đâu nào giọt mưa – Đâu nào mắt em – Xanh trời Hà Nội”… Anh đã cùng cả nhà nghe những vần thơ mình đã viết bằng hoài niệm, dù câu được câu mất và chẳng ai kịp nhớ ra để thu âm lại nhưng đều mang lại cho mọi người thật nhiều cảm xúc. Trong lòng anh khi đó bỗng lâng lâng một nỗi nhớ không tên. Anh thấy mình như đang đi trên cánh đồng hoa bát ngát ngay trong lòng Hà Nội, dù những cánh đồng hoa ngày ấy giờ chỉ còn trong mơ, trong thơ, trong nhạc! Và rồi trong anh lại vang lên những câu thơ: “Ngó mai, đào xứ lạ/Nhớ hương sắc quê nhà.”

Ngày càng có nhiều người Việt làm ăn sinh sống ở xứ người. Câu chuyện của nhà thơ Trương Anh Tú và nhà văn Hiệu Constat cho thấy văn hóa Việt – bằng nhiều cách thức đã được lan tỏa đi muôn phương. Nhờ đó, bạn bè quốc tế thêm hiểu và yêu hơn đất nước, con người Việt Nam hiền hòa, hiếu khách.

Nguồn NDĐT